Badanie sprawozdań finansowych to niewątpliwie podstawowy obszar pracy biegłych rewidentów, ale w praktyce gospodarczej zakres świadczonych przez nich usług jest znacznie szerszy. W dynamicznie zmieniającym się otoczeniu regulacyjnym i biznesowym coraz częściej potrzebne są usługi, które wykraczają poza klasyczny audyt. To właśnie tutaj pojawiają się usługi atestacyjne – pozwalające interesariuszom uzyskać wiarygodne potwierdzenie, że prezentowane informacje są zgodne z określonymi kryteriami, standardami czy regulacjami. To właśnie w tych obszarach biegli rewidenci, wykorzystując swoje kompetencje, wiedzę i niezależność, odgrywają istotną rolę w budowaniu zaufania do informacji przekazywanych interesariuszom.
Czym są usługi atestacyjne?
Zgodnie z definicją zawartą w Krajowym Standardzie Usług Atestacyjnych Innych niż Badanie i Przegląd 3000 (Z) w brzmieniu Międzynarodowego Standardu Usług Atestacyjnych 3000 (zmienionego) – „Usługi atestacyjne inne niż badania i przeglądy historycznych informacji finansowych”, usługa atestacyjna to usługa, w której praktyk zapewniający (w tym biegły rewident) wyraża w formie pisemnej wniosek w formie sprawozdania z usługi atestacyjnej odnoszący się do przedmiotu usługi, w celu zwiększenia wiarygodności dla interesariuszy.
Oznacza to, że biegły rewident może dokonać niezależnej oceny nie tylko sprawozdań finansowych, lecz także innych informacji – zarówno finansowych, jak i niefinansowych – o ile spełnione są określone warunki. Kluczowe znaczenie ma istnienie jasno zdefiniowanego przedmiotu usługi, dostępność odpowiednich kryteriów oceny (np. przepisów prawa, standardów lub procedur wewnętrznych), możliwość uzyskania wiarygodnych i wystarczających dowodów oraz możliwość sformułowania jednoznacznego wniosku atestacyjnego. Wniosek ten, powinien dostarczać zamierzonym użytkownikom wystarczającej pewności co do tego, że oceniany przedmiot spełnia przyjęte kryteria.
Przykłady usług atestacyjnych
Usługi atestacyjne świadczone zgodnie z KSUA 3000 (Z) obejmują szeroki zakres zagadnień wykraczających poza klasyczne badanie i przegląd sprawozdań finansowych. W praktyce gospodarczej, mogą one dotyczyć na przykład atestacji sprawozdania o wynagrodzeniach członków organów spółki kapitałowej (SoW), co wynika z obowiązku nałożonego przez przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U.2025.592). Coraz częściej realizowane są również usługi atestacyjne w zakresie świadczeń niefinansowych, due dilligence oraz pozostałych usług atestacyjnych w zakresie sprawozdawczości dotyczącej ładu korporacyjnego, zarządzania ryzykiem oraz społecznej odpowiedzialności biznesu.
W aktualnym stanie prawnym, do możliwych usług atestacyjnych innych niż badanie lub przegląd historycznych informacji historycznych należy także dokonanie oceny zarządzania aktywami fundacji rodzinnej, zaciągania i spełniania zobowiązań oraz zobowiązań publicznoprawnych, pod kątem prawidłowości, rzetelności oraz zgodności z prawem, celem oraz dokumentami fundacji rodzinnej na podstawie art. 77 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (t.j. Dz.U.2023.326). Mające zastosowanie wymogi dotyczące raportu z audytu są zawarte w Ustawie o fundacji rodzinnej.
Przez ocenę biegłego rewidenta, o której mowa powyżej, rozumie się ocenę, czy we wszystkich istotnych aspektach przedmiot usługi jest zgodny, ze stanem faktycznym, nie pomija znaczących faktów oraz nie zawiera istotnych zniekształceń.
Usługi niedozwolone
Przepisy prawa krajowego (art. 136 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1035)) jednoznacznie zabraniają firmom audytorskim świadczenia określonych usług niedozwolonych, jeśli mogłyby one naruszać niezależność biegłego rewidenta.
KSUA 3000 (Z) – fundament usług atestacyjnych
Fundamentem usług atestacyjnych innych niż badanie lub przegląd historycznych informacji historycznych jest standard KSUA 3000 (Z) w brzmieniu MSUA 3000 (zmienionego), który ma zastosowanie zawsze wtedy, gdy brak jest bardziej szczegółowych regulacji odnoszących się do konkretnego obszaru. Określa on zasady planowania i realizacji usługi, wymagania dotyczące niezależności, pozyskiwania dowodów czy formułowania wniosków.
Zgodnie z pkt. 2 KSUA 3000 (Z) rozróżnia się usługi atestacyjne dające wystarczającą pewność oraz umiarkowaną pewność. Pierwsze z nich kończą się wydaniem wniosku w formie pozytywnego potwierdzenia, natomiast w drugim przypadku – wniosek formułowany jest w sposób negatywny, co oznacza, że praktyk wykonujący usługę nie stwierdził żadnych okoliczności mogących wskazywać na istotne zniekształcenie przedmiotu atestacji. Różnica sprowadza się do poziomu ryzyka, który biegły rewident akceptuje w danej usłudze. W przypadku „wystarczającej pewności” ryzyko zostaje zredukowane do niskiego poziomu, natomiast przy „umiarkowanej” – pozostaje ono wyższe niż w przypadku usługi atestacyjnej dającej wystarczającą pewność.
Wiarygodność w oczach interesariuszy
Interesariusze oczekują, że informacje publikowane przez spółki będą wiarygodne i przejrzyste. Usługi atestacyjne pełnią w tym procesie rolę filaru zaufania: pozwalają podmiotom gospodarczym potwierdzić, że dane, które prezentują, spełniają określone standardy i kryteria. Dzięki temu spółki mogą nie tylko minimalizować ryzyko regulacyjne, ale też budować przewagę konkurencyjną opartą na rzetelności i transparentności. Ponadto, dla wielu przedsiębiorstw usługi atestacyjne stają się istotnym elementem zarządzania ryzykiem. Obecność niezależnego potwierdzenia daje pewność, że prezentowane dane nie są wyłącznie deklaracją samej spółki, ale zostały zweryfikowane według jasno określonych i obiektywnych kryteriów.
Nasze podejście – jakość i przejrzystość
Jako B-think, podchodzimy do usług atestacyjnych tak, jak do badań sprawozdań finansowych – z najwyższą starannością i odpowiedzialnością. Każde zlecenie rozpoczynamy od szczegółowej analizy warunków jego przeprowadzenia – dostępności danych, adekwatności kryteriów oceny oraz jasno określonego celu. Podstawą naszej pracy jest Krajowy Standard Usług Atestacyjnych Innych niż Badanie i Przegląd 3000 (Z) w brzmieniu Międzynarodowego Standardu Usług Atestacyjnych 3000 (zmienionego), a w zależności od charakteru usługi, stosujemy również standardy szczegółowe. W efekcie dostarczamy naszym klientom niezależne raporty, które wspierają przejrzystość, wzmacniają wiarygodność i odpowiadają na oczekiwania interesariuszy.
Autor : Dawid Mazur – Senior | B-think Audit
