Duże zmiany w podatkach dochodowych PIT, CIT i ryczałcie – nowa wersja projektu ustawy

W dniu 17.03.2026 r. Ministerstwo Finansów opublikowało na stronie Rządowego Centrum Legislacji nową wersję planowanej nowelizacji Ustawy PIT, Ustawy CIT i Ustawy o Ryczałcie. Pierwotnie zmiany miały dotyczyć m. in. ulgi mieszkaniowej, CIT estońskiego, tzw. ulgi IP Box oraz stawek ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Nowa wersja projektu obfituje w jeszcze większe zaskoczenia, w tym m. in. powrót kontrowersyjnych przepisów o ukrytej dywidendzie.

Pierwotna wersja projektu ustawy

Pierwsza wersja projektu nowelizacji została opublikowana 16.09.2025 r. i planowano, że wejdzie w życie z dniem 01.01.2026 r. Zakładała ona zmiany w zakresie Ustawy PIT, Ustawy CIT i Ustawy o Ryczałcie.

W zakresie Ustawy PIT zmiany miały dotyczyć m. in.:

• ulgi mieszkaniowej – ograniczenie ulgi dla podatników posiadających kilka nieruchomości
• daniny solidarnościowej – do podstawy opodatkowania miały się wliczać dochody uzyskane w ramach ulgi IP Box, a podatnicy mieliby możliwość pomniejszenia podstawy opodatkowania o stratę z lat ubiegłych,
• odpłatnego zbycia przedmiotu wykupionego z leasingu po uprzednim dokonaniu darowizny tego przedmiotu – wydłużenie okresu, po którym zbycie nie podlega opodatkowaniu.

W przypadku Ustawy CIT zmiany miały dotyczyć m. in.:

• definicji małego podatnika – limit przychodów miał być ustalany proporcjonalnie do liczby miesięcy przypadających na rok podatkowy poprzedzający rok, dla którego ustala się status małego podatnika,
• wprowadzenia definicji podatnika lub podmiotu rozpoczynającego działalność i podmiotu rozpoczynającego prowadzenie działalności,
• podatku minimalnego – w zakresie ustalania prawa do wyłączenia na podstawie wskaźnika dochodowości oraz uproszczonego ustalenia podstawy opodatkowania,
• definicji ukrytych zysków wraz z rozszerzeniem katalogu świadczeń, które miały stanowić ukryty zysk na gruncie CIT estońskiego,
• wprowadzenia definicji wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą na gruncie CIT estońskiego,
• wprowadzenia abolicji dla spółek, które wybrały opodatkowanie CIT estońskim.

Zarówno dla podatników CIT, jak i PIT, którzy korzystają z tzw. ulgi IP Box, planowane było wprowadzenie warunku zatrudnienia analogicznego jak dla podatników CIT estońskiego.

Z kolei dla podatników, którzy korzystają z opodatkowania ryczałtem, ustawodawca planował objęcie stawką ryczałtu 17% dla większości usług świadczonych na rzecz podmiotu powiązanego.

Dodatkowo, w obszarze cen transferowych planowane były zmiany w zakresie uproszczenia safe harbour, w ramach którego miał pojawić się obowiązek aktualizacji oprocentowania.

Nowa wersja projektu ustawy

Pierwotna wersja projektu zakładała, że przepisy wejdą w życie z dniem 01.01.2026 r., co końcowo nie miało miejsca ze względu na wydłużony okres opiniowania projektu. Ponadto, na początku stycznia Ministerstwo Finansów poinformowało, że prowadzone są prace nad zmianą projektu.

W dniu 17.03.2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowana została nowa wersja projektu, która w pewnym zakresie różni się od pierwotnie proponowanej nowelizacji. W przypadku niektórych kwestii resort finansów zdecydował się na wprowadzenie istotnych zmian w porównaniu z poprzednią wersją projektu, natomiast niektóre zagadnienia zostały uwzględnione dopiero w aktualnej wersji, a jeszcze inne pozostały bez zmian.

PIT – odpłatne zbycie i ulga mieszkaniowa po nowemu

W nowej wersji projektu nowelizacji Ministerstwo Finansów zdecydowało się m. in. na modyfikację przepisów dot. odpłatnego zbycia przedmiotu z leasingu po uprzednim dokonaniu darowizny.

Przyczyną projektowanych zmian są próby obejścia opodatkowania PIT sprzedaży samochodów osobowych, które były wykupowane z leasingu, następnie wycofywane z jednoosobowych działalności gospodarczych, przekazywane członkom najbliżej rodziny w ramach darowizny zwolnionej od podatku PSD, a następnie sprzedawane po 6 miesiącach bez podatku PIT przez obdarowanego. W pierwszej wersji projektu Ministerstwo zdecydowało się na wydłużenie okresu, po jakim można zbyć przedmiot wykupiony z leasingu bez podatku, z 6 miesięcy do 3 lat.

Nowy projekt ustawy przewiduje wydłużenie tego okresu nie tylko dla przedmiotów wykupionych z leasingu, ale również środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Ponadto, wydłużony okres będzie miał również zastosowanie, jeżeli osoby fizyczne będą dokonywały kilku darowizn rzeczy ruchomych, które były wykorzystywane w działalności gospodarczej, a darowizny te korzystały ze zwolnienia w podatku PSD.

Kolejne zmiany obejmą również ulgę mieszkaniową. Pierwotnie resort planował ograniczyć ulgę wyłącznie do podatników, którzy nie posiadają innych nieruchomości. Aktualna wersja projektu odchodzi od tej koncepcji, ale przewiduje brak możliwości korzystania z ulgi, jeżeli w ciągu trzech lat poprzedzających rok, w którym doszło do sprzedaży, podatnik osiągnął przychód, który korzystał już z ulgi mieszkaniowej.

Nowe regulacje będą miały zastosowanie do odpłatnego zbycia nieruchomości nabytych lub oddanych do użytkowania, w przypadku nieruchomości wybudowanych, po dniu 31.12.2026 r.

Istotnym zmianom w porównaniu z pierwotną wersją projektu nie uległa za to kwestia podstawy obliczenia daniny solidarnościowej, do której będą się wliczały również dochody w ramach tzw. ulgi IP Box oraz będzie możliwość pomniejszenia wybranych dochodów o straty z lat ubiegłych.

CIT – nowe definicje i podatek minimalny bez istotnych zmian

W przypadku opodatkowania CIT na zasadach ogólnych Ministerstwo przewiduje zmiany w zakresie niektórych definicji oraz opodatkowania podatkiem minimalnym, niemniej jednak nie różnią się one znacząco w porównaniu z poprzednią wersją projektu.

Obie wersje przewidują m. in. zmiany w zakresie definicji małego podatnika CIT. W obu przypadkach limit 2 mln euro przychodów dla statusu małego podatnika miałby być ustalany proporcjonalnie do liczby miesięcy roku podatkowego.

Przewidziano również wprowadzenie definicji podatnika lub podmiotu rozpoczynającego działalność lub rozpoczynających prowadzenie działalności, zgodnie z którą takimi podatnikami lub podmiotami nie będą kontynuujący działalność przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa innego podatnika lub podmiotu, w szczególności podatnicy powstali z przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej.

Ponadto, z perspektywy zdecydowanej większości podatników CIT zmianom nie uległa kwestia podatku minimalnego. Zarówno pierwotny, jak i aktualny projekt ustawy przewidują zmiany w zakresie uproszczonego sposobu ustalania podstawy opodatkowania podatkiem minimalnym oraz skrócenie okresu badania wskaźnika dochodowości z 3 do 2 lat. Projektowane zmiany w tym zakresie zaczną obowiązywać w rozliczeniu podatku minimalnego za rok podatkowy rozpoczynający się po 31.12.2028 r.

CIT estoński – kolejne zmiany i kolejne kontrowersje

Jednym z największych zaskoczeń w nowej wersji nowelizacji jest likwidacja możliwości wyboru CIT estońskiego w trakcie trwania roku podatkowego. Możliwość uchylenia przepisów w tym zakresie została wstępnie zapowiedziana przez Ministerstwo Finansów na początku roku.

Kolejną zmianą w zakresie CIT estońskiego jest modyfikacja warunku zatrudnienia o możliwość wliczenia do wartości miesięcznych kosztów uzyskania przychodów dot. wynagrodzeń również wynagrodzeń osób zatrudnionych na umowach o pracę. Dotychczas podatnicy do weryfikacji warunku zatrudnienia uwzględniali liczbę pełnych etatów w przypadku osób zatrudnionych na umowach o pracę albo ponoszonych kosztów uzyskania przychodów z tytułu wynagrodzeń osób zatrudnionych na podstawie innej umowy niż umowa o pracę, czyli nie było możliwe “łączenie” umów o pracę z umowami zlecenie na potrzeby ustalenia, czy spełniony jest warunek zatrudnienia.

Ponadto, kolejne zmiany dotyczą domniemania w związku z dystrybucją zysków po okresie opodatkowania CIT estońskim. Aktualnie przepisy przewidują, że jeżeli nie ma przeciwnego dowodu, zysk netto wypracowany podczas opodatkowania CIT estońskim jest rozdystrybuowany w ostatniej kolejności.

Pierwotna wersja nowelizacji zakładała zmianę, która miała skutkować domniemaniem, że w pierwszej kolejności wypłacany jest zysk netto wypracowany w okresie opodatkowania CIT estońskim. Nowa wersja nowelizacji w dalszym ciągu zawiera domniemanie, że w pierwszej kolejności wypłacany jestzysk wypracowany w okresie opodatkowania CIT estońskim, ale przewiduje również możliwość uznania, że wypłacany jest w pierwszej kolejnościzysk wypracowany przed rozpoczęciem opodatkowania CIT estońskim, jeżeli będzie to wynikać z uchwały o podziale wyniku finansowego.

Jednak jedna z najbardziej kontrowersyjnych zmian dotyczy ukrytych zysków w CIT estońskim. Pierwotnie ustawodawca zdecydował się na usunięcie z definicji ukrytych zysków przesłanki związku świadczenia z prawem do udziału w zysku. W nowej wersji projektu ustawy resort finansów uzupełnił dodatkowo definicję o konieczność wykonania świadczenia przez podatnika w okresie opodatkowania CIT estońskim.

Nowelizacja przewiduje również zmiany w zakresie katalogu ukrytych zysków. Zarówno pierwotny, jak i najnowszy projekt ustawy nie różnią się istotnie w tej kwestii. W porównaniu z aktualnym stanem prawnym w katalogu ukrytych zysków znalazłyby się:

• opłaty i należności
  • z tytułu najmu, dzierżawy,
• • za korzystanie lub prawo do korzystania z WNiP,
  • z tytułu świadczenia usług niematerialnych np. doradczych, pośrednictwa, zarządzania i kontroli oraz
• wynagrodzenie z tytułu powtarzających się świadczeń niepieniężnych.

W przypadku ukrytych zysków nowy projekt przewiduje również rozszerzenie katalogu wyłączeń z ukrytych zysków o opłaty i należności:

• z tytułu nabycia surowców, materiałów oraz towarów wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej oraz
• z tytułu nabycia świadczeń lub usług, które są odsprzedawane lub niezbędne do wytworzenia towarów lub usług oferowanych przez podatnika oraz przy ich wytworzeniu nie korzystano z usług podwykonawców.

W porównaniu z wcześniejszą wersją projektu ustawodawca nie dokonywał zmian w zakresie definicji wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Jeżeli przepisy wejdą w życie, wówczas opodatkowane CIT estońskim jako takie wydatki będą wydatki poniesione w innym celu niż osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów oraz opłaty i należności publicznoprawne o charakterze sankcyjnym.

Abolicja dla spółek na CIT estońskim

Jedna z ważniejszych zmian dotyczy również abolicji dla spółek, które wybrały opodatkowanie CIT estońskim w trakcie roku. Pierwotnie abolicja była przewidziana dla spółek, które zamknęły księgi nie później niż do dnia 31.08.2025 r. Niemniej jednak, ustawodawca zdecydował się objąć abolicją również podmioty, które dokonały później wyboru opodatkowania CIT estońskim, czyli w okresie od 01.01.2022 r.  do 01.12.2026 r.

Pierwotnie abolicja miała objąć jedynie przypadki, gdy sprawozdanie nie zostało podpisane w terminie przez któregokolwiek z członków zarządu. Aktualna wersja będzie dotyczyć również przypadków, gdy sprawozdanie nie zostało podpisane w terminie przez głównego księgowego.

Niemniej jednak, ustawodawca zdecydował się na dodatkowy warunek, zgodnie z którym z abolicji skorzystają podatnicy, których sprawozdania finansowe zostaną podpisane najpóźniej w ciągu miesiąca od wejścia w życie nowelizacji.

Ponadto, przepisy przejściowe umożliwiają również ponowne złożenie korekty, jeżeli poprzednia wynikała z braku skutecznego wyboru opodatkowania CIT estońskim ze względu na nieterminowe podpisanie sprawozdania.

Transakcje z podmiotami powiązanymi – powrót przepisów o ukrytej dywidendzie i safe harbour bez zmian

W porównaniu z poprzednią wersją projektu nowością jest wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów tzw. ukrytej dywidendy. W przeszłości Ministerstwo Finansów podejmowało już próby wprowadzenia zbliżonych przepisów, które zostały uchylone jeszcze zanim zaczęły obowiązywać.

W myśl projektu ustawy ukrytą dywidendą będą świadczenia wykonywane przez podmioty powiązane z tytułu:

• usług doradczych, badania rynku, usług reklamowych, zarządzania, kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz usług o podobnym charakterze,
• usług administrowania i działalności wspierającej oraz usług o podobnym charakterze,
• obsługi i doradztwa prawnego,
• korzystania lub prawa do korzystania z praw lub wartości niematerialnych i prawnych,
• powtarzających się świadczeń niepieniężnych.

Przy czym, pojęcie podmiotów powiązanych należy rozumieć podobnie jak na gruncie cen transferowych, z tym że wielkość udziałów i praw miałaby wynosić 5% w przypadku wyłączenia dla ukrytej dywidendy.

Zgodnie z projektem ustawy ukrytą dywidendą nie są świadczenia, które są przedmiotem odsprzedaży, są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług oferowanych przez podatnika oraz nie korzystano z usług podwykonawców.

Ukrytą dywidendą nie będzie również wynagrodzenie ze stosunku pracy, przychód otrzymany przez członków zarządu i członków rady nadzorczej niezależnie od sposobu powołania oraz przychód z tytułu umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zmianie w porównaniu z pierwotnym projektem ustawy nie uległo za to planowane wprowadzenie obowiązku aktualizacji wysokości oprocentowania w ramach uproszczenia safe harbour, które powinno następować nie rzadziej niż co 3 miesiące.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – liberalizacja i opodatkowanie najmu ze zmianami

Kolejną kontrowersyjną propozycją były zmiany w stawkach ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Ustawodawca przewidywał wyodrębnienie stawki 17% dla świadczenia większości usług na rzecz podmiotów powiązanych.

Nowa wersja projektu częściowo odchodzi od poprzednich założeń. W dalszym ciągu przewidziana została stawka 17% dla transakcji z podmiotami powiązanymi, ale będzie ona dotyczyć dodatkowo tylko najmu, dzierżawy lub umów o podobnym charakterze własności intelektualnej i podobnych produktów z wyłączeniem prac chronionych prawem autorskim.

Następną nowością w zakresie stawek ryczałtu przy najmie jest wyszczególnienie stawki 15% dla najmu na rzecz podmiotu powiązanego lub najmu świadczonego przez podatnika niezatrudniającego pracowników. W takich przypadkach stawka 15% będzie miała zastosowanie do nadwyżki ponad kwotę 100 tys. zł, zamiast dotychczasowej stawki 12,5%.

Amortyzacja samochodów osobowych – kolejne zmiany

Od 01.01.2026 r. obowiązują nowe limity kosztów uzyskania przychodów dot. samochodów osobowych. Dotychczasowy limit 150 tys. zł został utrzymany jedynie dla samochodów, których emisja CO₂ silnika spalinowego wynosi mniej niż 50 g/km, przy czym dane dotyczące emisji powinny wynikać z danych w centralnej ewidencji pojazdów tj. CEPiK. W przypadku pojazdów o wyższej emisji przewidziano limit 100 tys. zł.

W pierwotnej wersji nowelizacji ustawodawca nie przewidywał zmian w tym zakresie. Niemniej jednak, w aktualnej wersji projektu resort zdecydował się na modyfikację przepisów. Zmianie ulegnie jedynie podstawa informacji o emisyjności pojazdu. Domyślnie będzie to w dalszym ciągu CEPiK, ale przewidziana została również możliwość korzystania z innych dowodów, jeżeli będzie z nich wynikać inny poziom emisji. Ponadto, przepis został uzupełniony również o przypadek, gdy nie jest znany poziom emisji na podstawie danych z CEPiK albo innych dowodów. W takim przypadku, należy przyjąć, że emisja CO₂ silnika spalinowego samochodu osobowego jest równa 50 g/km.

Zmiany w tym zakresie będą miały zastosowanie już do dochodów uzyskanych po 01.01.2026 r.

IP Box z warunkiem zatrudnienia

W pierwotnej wersji nowelizacji resort finansów zdecydował się na wprowadzenie warunku zatrudnienia podobnego jak w przypadku CIT estońskiego, tj. konieczność:

• zatrudniania min. 3 osób na podstawie umowy o pracę w przeliczeniu na pełne etaty, przez okres min. 300 dni w roku podatkowym, albo
• ponoszenia miesięcznych kosztów uzyskania przychodów z tytułu wypłaty wynagrodzeń na rzecz min. 3 osób zatrudnionych na podstawie umowy innej niż umowa o pracę, przy czym koszty te powinny stanowić min. trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw i podatnik powinien w odniesieniu do nich być płatnikiem podatku PIT, składek ZUS i składki zdrowotnej.

Przy czym, do limitu nie będzie się wliczać osób powiązanych z podatnikiem.

W nowej wersji projektu nowelizacji ustawodawca rozszerzył warunek dot. wysokości miesięcznych kosztów wynagrodzeń o wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę.

Obecnie projekt jest na etapie opiniowania.

Wejście w życie zmian planowane jest co do zasady na 01.01.2027 r.

Autorzy:

Katarzyna Schmidt – Doradca podatkowy, Członek Zarządu | B-think Tax
Natalia Bogaczyk – Konsultant | B-think Tax